Nostoc calcicola CZS 2205

Қабылдау және бөліп алу тарихы

• Шыққан елі: Қазақстан Республикасы
• Бөлініп алынған орны: Алматы облысы, Тұзкөл
• Тіршілік ету ортасы: гипертұзды су айдыны
• Бөліп алғандар: Сандыбаева С.К., Заядан Б.К., Ақмұханова Н.Р. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың биотехнология зертханасында
• Коллекцияға түскен жылы: 2022
• Соңғы анықтама: Сандыбаева С.К., Заядан Б.К., Ақмұханова Н.Р., 2023 ж.
• Бөліп алу әдісі: табиғи үлгінің жинақтау әдісімен алынған дақылды микробиологиялық әдіспен біртіндеп себу арқылы бөліп алынды.
• Генетикалық ерекшеліктері: Табиғи түр
• Штаммның жағдайы: аксенді.

Морфологиясы мен құрылымы

Жасуша өлшемдері негізінен 2–5 мкм; трихомалардың диаметрі 3,5–4,0 мкм, гетероцисталары 5–6 мкм, акинеттері (споралары) 7–8 мкм. Ұйымдасу типі жіптәрізді, колония түзетін цианобактерия; трихомалары қатты ширатылған және бір-бірімен тығыз өрілген, сұйық ортада жіптәрізді түйіршіктер (агрегаттар) түзеді. Талшықтары жоқ.

Өсіру жағдайлары

• Қоректік орта: азотсыз сұйық BG-11 ортасы (CN=0)
• Температура: 28 ± 2 °C
• Жарықтандыру қарқындылығы: 53 мкмоль фотон/м²/с
• Жарық режимі: 16:8 сағ (жарық/қараңғылық)
• pH: 7,5
• Ылғалдылық: шамамен 60%.

Физиологиялық ерекшеліктері

Мезофил

Ұзақ мерзімді сақтау шарттары

бөлме температурасында азотсыз BG-11 сұйық қоректік ортасында сақталады және әр 2–3 ай сайын қайта себіледі. Лиофилизацияланған биомасса +4 °C температурада герметикалық жағдайда, ылғалдың, жарықтың және оттегінің әсерінсіз сақталады. Сақталу мерзімі – 1–3 жыл.

Депонирлеуге қатысты ақпарат

2023 жылы Қазақстан Республикасының «Республикалық микроорганизмдер коллекциясына» депонирленген. Коллекциялық нөмірі: RKM 1061.

Қолданылу аясы

Штамм іргелі ғылыми зерттеулерде және биотехнология саласында қолданылады. Микробалдырларға қарсы табиғи альгицид ретінде пайдалануға болатын биоактивті екінші реттік метаболит — nostocyclamide өндірудің перспективалы продуценті болып табылады.

Библиография

1. Akmukhanova, N. R., Seiilbek, S. N., Sandybayeva, S. K., Zayadan, B. K., Albay, M., & Kirbayeva, D. K. (2024). Allelopathic activity of cyanobacteria isolated from Lake Tuzkol. Journal of Phycology, 60, 1557–1566. https://doi.org/10.1111/jpy.13521

Патенттер және басқа зияткерлік меншік

№ 9403 пайдалы модельге патент: «Альгицидтік қасиеттері бар биологиялық белсенді заттарды өндіруші – Nostoc calcicola CZS 2205 штаммы». Өтінім № 2024/0250.2, 21.02.2024; жарияланды: 26.07.2024, бюллетень № 30. Авторлар: Сейілбек Сандуғаш Нұрланқызы, Акмуханова Нурзия Рахмедиевна, Заядан Болатхан Казыханулы, Сандыбаева Сандуғаш Қалжанқызы. Патент иеленуші: «Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті» коммерциялық емес акционерлік қоғам.